قهرمان ميرزا عين السلطنه
11
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
جلد سوم كه شامل وقايع سلطنت محمد على شاه و به توپ بستن مجلس و دوران استبداد صغير و فتح تهران خواهد بود از نيمهء روزنامهء دوازدهم ( شمارهگذارى قديم ) تا اواسط روزنامهء پنجم مربوط به مشروطيت ( شمارهگذارى جديد ) را دربرمىگيرد . عين السلطنه از آغاز مشروطيت شمارهگذارى تازه ( از شمارهء يك ) به دفترها داده است . جلد چهارم از روزنامهء پنجم به بعد اخبار و حوادث و اطلاعات دوران سلطنت احمد شاه خواهد بود كه در چند مجلد منتشر خواهد شد . جلد پنجم حاوى روزنامهء از تغيير سلطنت قاجار خواهد بود تا مهرماه سال 1324 شمسى كه نويسنده درگذشته است . * * * عز الدوله از برادرهاى باسواد و ادبدوست ناصر الدين شاه بود . خود سفرنامهاى دارد كه در نشريهء « راه و بار » ( 1 : 781 به بعد ) به چاپ رسيده است . جزين نامهها و اسنادى كه ازو در كتابخانهها هست ( از جمله كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ) حكايت از توانائى او در نويسندگى دارد . ادبا و شعرا به دو علاقهمندى مىداشتهاند و ديدهام نسخههاى خطى كه به دستور او يا براى او كتاب مىشده است . بجز عين السلطنه كه عادت به روزنامهنويسى داشت ، فرزند ديگر عز الدوله موسوم به حسينقلى ميرزا و ملقب به عماد السلطنه هم بنا به گفتهء جناب مسعود سالور خاطراتى منظم و روزانه نوشته است كه بايد اميد داشت بازماندگانش موجبات چاپ آن را فراهم كنند . عين السلطنه در نگارش روزنامه سريع القلم و منظمنويس بود و چنان كه خوانندگان ملاحظه مىكنند افتادگى در آن كم است . اگر در بعضى موارد ضرورت داشته است عبارتى تكميل يا تصحيح شود ( به اصطلاح امروزى ويرايش بيابد ) تغييرات عبارتى ما معدود است . البته نادرستى املائى و رسم الخطى كه مرسوم همه نوشتههاى دورهء قاجارى است درين يادداشتها هم وجود دارد و ما در همه موارد كوشيدهايم صورت صحيح را بياوريم . « ويرايش » و « پردازش » درين حدود بوده است كه نادرستىهاى املايى اصلاح شود . لامحاله ضرورى نبوده است در هر مورد به صورت اصلى نادرستى اشاره و در ذيل صفحات نقل شود .